देशमा भर्खरै सम्पन्न प्रतिनिधि सभाको निर्वाचन नतिजा सार्वजनिक भएसँगै बिगतका पुराना र ठूला भनिएका दलहरू- नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले तथा तत्कालीन माओवादी (हाल नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी)-ले इतिहासमै लज्जास्पद हार व्यहोरेका छन्। यस परिणामले ती दलहरूको राजनीतिक धरातल नै हल्लिएको देखिन्छ।
निर्वाचन परिणामले स्पष्ट पारेको छ कि जनता यी दलहरूप्रति चरम निराशा, आक्रोश र असन्तुष्टि बोकेर बसेका रहेछन्। साढे तीन वर्षअघि उदाएको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) लाई जनताले अभूतपूर्व समर्थन दिँदै दुईतिहाइ नजिक मत प्रदान गरेका छन्, जसले उसलाई एकलौटी सरकार गठन गर्ने अधिकारसमेत दिएको छ।
विगतमा पटक–पटक सत्ता सञ्चालन गरेका कांग्रेस, एमाले र माओवादीले आलोपालो सरकार चलाएर पनि जनअपेक्षा पूरा गर्न नसकेको आरोप खेप्दै आएका थिए। सत्ता जोगाउने नाममा गठबन्धन गर्दै आलोपालो शासन चलाउने प्रवृत्तिले जनतालाई थप निराश बनाएको देखिन्छ। त्यसमाथि व्यापक भ्रष्टाचार, जनजीविकाका मुद्दाप्रति बेवास्ता र सत्ताकेन्द्रित राजनीति नै उनीहरूको पतनको प्रमुख कारण बनेको विश्लेषण गरिएको छ।
जनताका आधारभूत आवश्यकताभन्दा सत्ताको खेलमा केन्द्रित भएका दलहरूलाई यसपटक मतदाताले पूर्ण रूपमा अस्वीकार गरेका छन्। विशेषगरी भदौ २३ र २४ मा घटेका घटनाहरूले जनतामा थप निराशा पैदा गरेको थियो, जसको प्रतिविम्ब फागुन २१ को निर्वाचन परिणाममा स्पष्ट देखिएको छ।
अहंकार, दम्भ र आन्तरिक कलहमा अल्झिएका कांग्रेस, शक्ति र प्रभुत्वको राजनीति गर्दै आएको एमाले तथा अस्थिर राजनीतिक भूमिकाका कारण आलोचित नेतृत्वका कारण माओवादी- यी सबै दलप्रति जनताको भरोसा घटेको देखिन्छ।
यस निर्वाचनले नेपाली जनताले अब नयाँ शक्ति र वास्तविक परिवर्तन खोजिरहेको स्पष्ठ सन्देश दिएको छ। रास्वपाको उदय त्यसैको परिणाम हो। तर, जनमत जित्नु जति महत्वपूर्ण छ, त्यो विश्वास जोगाउँदै देशलाई सही मार्ग–दर्शन गर्नु अझ ठूलो चुनौती हुनेछ।
रास्वपाको काँधमा अबका मुख्य जिम्मेवारी
इतिहासमै ठूलो जनमत प्राप्त गरेको रास्वपाका लागि अबको समय परीक्षा र अवसर दुवै हो। जनताले दिएको विश्वासलाई परिणाममा रूपान्तरण गर्न निम्न जिम्मेवारीहरू अत्यन्त महत्वपूर्ण देखिन्छन्:
१. सुशासन र भ्रष्टाचार नियन्त्रण
जनताले पुराना दलहरूलाई अस्वीकार गर्नुको मुख्य कारण भ्रष्टाचार हो। त्यसैले पारदर्शी शासन, कडा निगरानी प्रणाली र कानुनी कारबाहीमार्फत भ्रष्टाचार नियन्त्रण गर्नु रास्वपाको पहिलो प्राथमिकता हुनुपर्छ।
२. जनजीविकाका मुद्दामा तत्काल काम
महँगी, बेरोजगारी, शिक्षा, स्वास्थ्य र दैनिक जीवनसँग जोडिएका समस्यामा छिटो र प्रभावकारी निर्णय लिनु आवश्यक छ। जनताले प्रत्यक्ष अनुभूति हुने नीतिहरू ल्याउनु अहिलेको आवश्यकता हो।
३. स्थिर र जिम्मेवार सरकार सञ्चालन
दुईतिहाइ नजिकको समर्थनले स्थिर सरकारको सम्भावना दिएको छ। तर, अनुभवको कमी र आन्तरिक व्यवस्थापन चुनौती हुन सक्छ। त्यसैले नीति, योजना र कार्यान्वयनमा स्पष्टता आवश्यक छ।
४. संस्थागत सुधार र प्रशासनिक दक्षतामा सुधार
अब बन्ने सरकारले समग्र कर्मचारीतन्त्रमा व्यापक सुधार, डिजिटल शासन, सेवा प्रवाह छिटो र सहज बनाउने काममा जोड दिनुपर्नेछ। नागरिकले सरकारी सेवा लिन सहज अनुभव गर्नुपर्छ।
५. राजनीतिक संस्कारमा परिवर्तन
पुराना शैलीको सत्ता केन्द्रित राजनीति भन्दा फरक व्यवहार देखाउनु रास्वपाको मुख्य परीक्षा हो। पारदर्शिता, जवाफदेहिता र जनतासँग प्रत्यक्ष संवाद कायम राख्नुपर्छ।
६. आर्थिक सुधार र लगानी प्रवर्द्धन
देशको अर्थतन्त्र सुधार गर्न रोजगारी सिर्जना, उत्पादन वृद्धि, वैदेशिक लगानी आकर्षण र निजी क्षेत्रसँग सहकार्य आवश्यक छ।
७. जनअपेक्षाको व्यवस्थापन उच्च अपेक्षा नै सबैभन्दा ठूलो चुनौती हो। सबै काम तुरुन्त सम्भव हुँदैन, त्यसैले प्राथमिकता निर्धारण गर्दै क्रमिक सुधारको बाटो लिनु आवश्यक छ।
अन्ततः, रास्वपाले अब ‘विकल्प’ होइन, ‘नतिजा दिने शक्ति’ भनेर आफूलाई प्रमाणित गर्नुपर्नेछ। जनताको विश्वास जित्नु जति कठिन थियो, त्यो विश्वास जोगाइराख्नु अझ कठिन हुने निश्चित छ।
