नेपाली कांग्रेस आज यस्तो मोडमा उभिएको छ, जहाँ बाटाहरू धेरै देखिन्छन् तर गन्तव्य अस्पष्ट छ । इतिहासको गौरवशाली विरासत बोकेको यो दल वर्तमानका चुनौतीसँग जुध्नुभन्दा विगतका कथा दोहोर्याउनमै बढी व्यस्त देखिन थालेको छ । समयले नयाँ उत्तर खोजिरहेका बेला कांग्रेस भने आफ्नै आन्तरिक द्वन्द्व, गुटगत समीकरण र नेतृत्व संघर्षको गोलचक्करभित्र अल्झिएको अनुभूति जनताले गर्न थालेका छन् ।
एक समय जनताको दुःख–पीडामा सडकमा गर्जिने कांग्रेस आज जनजीविकाका सवालमा अस्वाभाविक रूपमा मौन देखिन्छ । महँगीले थिचिएका नागरिक, वर्षायामसँगै संकटमा परेका किसान, भूमिहीन र सुकुम्बासीहरूको पीडा-यी सबै विषयमा प्रतिपक्षको हैसियतले कांग्रेसले उठाउनुपर्ने आवाज अपेक्षाकृत कमजोर बनेको छ ।
जनताको पक्षमा कठोर र स्पष्ट उभिनुपर्ने पार्टी अहिले आफ्नै घरायसी झगडा मिलाउनमै बढी केन्द्रित भएको आरोप बढ्दो छ । जब प्रतिपक्ष मौन बन्छ, सडकमा नयाँ र अपरिपक्व शक्तिहरूको स्वर बलियो बन्न थाल्छ । यही राजनीतिक रिक्तताले अहिले वैकल्पिक शक्ति र आक्रोशपूर्ण राजनीतिलाई ठाउँ दिएको देखिन्छ ।
कांग्रेसले जनताको भरोसा गुमाउँदै जानुको मूल कारण केवल सत्ता समीकरण होइन, वैचारिक अस्पष्टता र नेतृत्वको जडता पनि हो । गगन थापा जस्ता नयाँ पुस्ताका नेताहरूले परिवर्तन, नवीनता र रूपान्तरणको सपना देखाए । पार्टीभित्र पुस्तान्तरणको बहस चर्कियो, नयाँ सोचको आशा पनि पलायो । तर ती प्रयासहरू पार्टीकै पुरानो संरचना, गुटगत घेराबन्दी र शक्ति सन्तुलनको राजनीतिमा निसास्सिन थालेको अनुभूति हुन थालेको छ ।
जनताले कांग्रेससँग आदर्शको भाषणभन्दा परिणाम खोजेका थिए, तर पार्टीले अझै भागबन्डाको पुरानै राजनीतिक शैली त्याग्न सकेको छैन । आजको कांग्रेसको संकट केवल संगठनात्मक होइन, नैतिक संकट पनि हो ।
बीपीको समाजवाद र किसानमुखी राजनीतिको तस्बिर बोकेर कार्यालय सजाउने पार्टी गरिबका झुपडी भत्किँदा किन चुप छ ? भूमिहीन र सुकुम्बासीको पीडामा किन सशक्त रूपमा उभिन सकिरहेको छैन ? यी प्रश्नहरूले कांग्रेसको आत्मालाई नै घोचिरहेका छन् ।
बालेन्द्र शाह नेतृत्वको सरकारले सुकुम्बासी बस्ती हटाउने क्रममा देखिएको कठोर दृश्यले हजारौं नागरिकको जीवन प्रभावित भएको छ । बालबालिका, वृद्धवृद्धा र सुत्केरी महिलासम्म खुला आकाशमुनि बस्न बाध्य भएको पीडादायी अवस्था देखिँदा पनि कांग्रेसको आवाज केवल औपचारिक वक्तव्यमा सीमित भएको आरोप लागिरहेको छ ।
होल्डिङ सेन्टरहरूमा आधारभूत सुविधा अभावको गुनासो भइरहँदा प्रतिपक्षको भूमिका अझ प्रभावकारी हुनुपर्ने जनअपेक्षा थियो । कांग्रेस अहिले आफ्नै इतिहासको भारीले थिचिएको छ । विगतको गौरवलाई सुरक्षा कवच बनाएर वर्तमानका कमजोरी लुकाउन खोज्दा पार्टी समयको गतिसँग पछाडि पर्न थालेको देखिन्छ ।
कुनै पनि संस्था जब भविष्यको योजनाभन्दा विगतको स्मृतिमा बढी रमाउन थाल्छ, त्यो परिवर्तनको गति गुमाउन थाल्छ भन्ने राजनीतिक यथार्थ कांग्रेसमा स्पष्ट देखिन थालेको छ । बीस वर्षभन्दा बढी समयदेखि सत्ता, गठबन्धन र भागबन्डाको घेराभित्र घुमिरहेको नेपालको मूलधार राजनीतिप्रति जनतामा बढ्दो निराशा छ ।
नेपाली कांग्रेस, नेकपा एमाले र अन्य शक्तिहरूमाथि लागेको भ्रष्टाचार, सिन्डिकेट र अवसरवादको आरोपले नयाँ पुस्ताको विश्वास कमजोर बनेको छ । यही कारण जनताले कांग्रेसलाई केवल इतिहासको दल होइन, परिणाम दिने शक्तिका रूपमा हेर्न चाहेका छन् ।
अब कांग्रेससँग दुई विकल्प मात्रै बाँकी देखिन्छन्- या त आत्मसमीक्षा गरेर जनतामाझ नयाँ भरोसासहित फर्किने, या आफ्नै इतिहासको भारी बोकेर क्रमशः कमजोर बन्दै जाने । समयले कांग्रेसलाई अझै अवसर दिएको छ, तर त्यो अवसर अनन्तकालसम्म पर्खेर बस्ने छैन l
यस लेखसँग मिल्ने एउटा इमेज बनाइदिनु न । त्यसको टेक्स नहोस् तर कांग्रेस सभापति गगन गापाले जनताको विश्वास जित्न नसकेको भाव झल्कियोस् ।
